آقاى مرحوم فرهنگ در كتاب خود نوشته است كه در سال 1945 ميلادى يعنى 1324 شمسى در كل افغانستان 346 باب مكتب وجود داشته است . ايشان تعداد شاگردان را 93000 تن ذكر كرده است . اگر كورسهاى زبان پشتو را حساب نكنيم ، اين ارقام با ارقام دولت كابل در سال 1325 مطابقت مىكند . سرانجام در اواخر سلطنت ظاهر شاه در سال 1349 در ولايت كابل 238 مكتب ، 129823 نفر متعلم و 4186 نفر معلم وجود داشته است . در همان سال از جمع 222100 نفر طفل بين 7 الى 12 سال ، 58 درصدشان شامل مكتب بودند كه با لغمان هماهنگى و همسويى دارد . شايد بد نباشد اگر بدانيم در سال 1349 در كل كشور 3625 مكتب ، 660135 نفر متعلم و 18138 نفر معلم وجود داشته است . در همان سال در كل كشور 2407000 نفر طفل بين 7 الى 12 سال وجود داشته است كه 27 درصدشان شامل مكتب بوده و 73 درصد به خاطر ظلم و استبداد و حكومتهاى گذشته و فقر اقتصادى و فرهنگى جامعه ، از نعمت سواد و دانش محروم بودند . خصوصيات صحى اولين مكتب طب در زمان امان اللّه خان به وجود آمد . در زمان نادر خان رياست مستقل طب تاسيس شد . رفقى سناتوريم در سال 1212 افتتاح شد و در همان سال دو شفاخانه يكى در علىآباد و ديگرى در حصهء دار الفنون به نام شفاخانهء سناتوريم تاسيس شد . در سال 1314 رياست مستقل صحيه به وزارت مبدل شد و در اين سال علاوه بر كابل ، در ولايات هم شفاخانه‌هايى تاسيس شده است ؛ مثل شفاخانه‌هاى قندهار ، هرات ، مزارشريف ، قطغن و بدخشان ، مشرقى ، جنوبى ، ميمنه ، فراه ، شمالى ، غزنى و لوگر .